Bu saber pièce en trois actes pour enfants
❖ Qbel taqsiṭ, sselṭan Meḥmud, yellan f Bgayet, yesnejmaɛ-d lewzirat-is ɣef lemcawṛa. ❖
— Sselṭan Meḥmud: A wladi, snejmaɛeɣ-ken-id ass-a s lmeɛna. Tura, taswiɛt d yir taswiɛt; lɣaci yelluẓ, yeɛra; walaɣ-t d agi di Bgayet; rnu, ala ccikayat i la yi-d-yeţţawḍen kul ṣṣbeḥ.
— Lewzir Belqasem: Acu i ɣ-mazal, a sselṭan ? Ayen yellan deg ifassen-nneɣ, nxedm-it; nefka lxedma deg berdan, nebna leǧwameɛ, tiliwa...
— Sselṭan Meḥmud: Xas txedmem annect-a, nnefṣ di lɣaci a tan mebla ccɣel; ala zznaqi, f wakken iyi-d-yewweḍ lexbaṛ, rrant-d nnefṣ seg imdanen; leqḥawi demmkent. Si ṣṣbeḥ ar tameddit, d lleɛb imi ulac ccɣel; ssyen i d-tekkent ak ččeqlalat; win yelluẓen yezmer ad iɛerri ula di tizi.
— Lewzir Belqasem: A sidi, d ul i ixuṣṣen lɛibad, rnu win yuɣen tannumi d yir tikli, ur as-ţ-itekkes ḥedd; ma d mmi-s n laṣel, yelluẓ neɣ yeɛra, di lɛemṛ-is ad yawi lɛaṛ. Muqlet kan; Ssaɛid-nni Aɣubri meskin, niɣ ur yezzuɣur ara iman-is deg iberdan; ula d lqaḥwa, ala mi ara t-yawi ccɣel ara ţ-yekcem; yerna, acimi i heddṛen yak medden fell-as ? Niɣ armi yelha, ḥnin wul-is, yeţţarra lxiṛ di cceṛṛ; limmer llin ak am neţţa, yili a nsellek taswiɛt; d ṭṭbeɛ-agi i yeţţimɣuren am wulac d aqerru f lɣaci, rnu i teffeɣ f lɛamma.
— Lewzir Qasi: Yak, d win imi qqaren Bu-Ṣaber? Ssneɣ-t; ɛni d win ara d-cbun medden?
— Lewzir Feṛḥat: Ulamma qqaren-as Bu-Ṣaber, yuklal-it imi, mi s-tenniḍ kra, a k-yini; sbeṛ i Ṛebbi ! Yerna leɛmeṛ i s-texsiṛ nneyya, leɛmeṛ yerri lqiṣaṣ.
— Lewzir Qasi: Ih, ala lxiṛ i heddṛen medden fell-as d lɛali-t, rnu d bu-lḥeqq...
❖ di lehduṛ f Bu-Ṣabeṛ, sselṭan yekref tigecrar-is di zzɛaf, yeţţeḥṛiṛit; ❖
— Sselṭan Meḥmud: Tura, mačči f umexluq-agi i nennejmaɛ; wi lhan, i yiman-is, wi d yir, i yiman-is; aneft-as di ddnub-is.
— Lewzir Belqasem: A sselṭan, semmḥ-aɣ; xas nesṭuqqet-d ameslay, lɛebd lɛali a wi ufan a t-heddṛeḍ kan fell-as, a bnadem.
— Sselṭan Meḥmud: Fiḥel ma yferɣ-aɣ wass; kunwi tesɛam ak lecɣal; ur ken-beṭṭelɣ ara; kkren
❖ Qqim, kečč, a Belqasem; ḥwaǧeɣ ɣer-k kra n imeslayen ...❖
Ffɣen yak lewzirat; yeqqim-d ala Belqasem d sselṭan; ❖
— Lewzir Belqasem: Anɛam, a sselṭan . ... Acu k-yuɣen akka, ɛni txaqeḍ? Niɣ meqqar mačči d nekk i k-yezzeɛfen ? Kkes-iyi-d aɣbel; aql-aɣ weḥḥed-neɣ.
— Sselṭan Meḥmud: Ala, a Belqasm, a gma; kečč, ḥemmleɣ-k am mummu n tiṭ-iw; tella kan yiwet n lḥaǧa la tmerru di tɛebbuṭ-iw...
— Lewzir Belqasem: Anɛam, a sidi, nca Lleh, d ayen yellan deg ufus-iw ar d-at-xedmeɣ: niɣ tessenṭ-iyi?
— Sselṭan Meḥmud: Ihi , a Belqasm, a gma, iɣad-iyi lḥal, nezzeh f yiwet n ddeɛwa a d tan am uqarur deg wul-iw; ula yi-d-ţţadren ara medden; ur nneḥsabeɣ ara d sselṭan; lɣaci meṛṛa la heddṛen ala f Bu-Ṣaber-nni amcum; a s-tiniḍ d neţţa i d Ṛebbi. Ma d nekk uɣaleɣ d ulac; yeţwakkes fell-i sserr. Tekker tmess di tefwaṭ-iw; walaɣ s aqerru-w i la d-teddu; ad iyi-tbeɛ lḥal alamma ur yeţɛeddi ara wawal-iw. Aql-iyi ssewweɣ, ur zmirɣ ara ad ṣebreɣ nnig n waya. Ah, ad skadeɣ g yiman-iw d lexyal n tziwciţ? Ay-agi yak, ur tesɛiḍ ansi i d-yekka ma ur s ɣur Bu-Ṣaber. Ass-a, d ayen twalaḍ s yiman-ik; beṭlen-iyi anejmeɛ fell-as lewzirat-iw ... Tura mel-iyi amek ara xedmeɣ akken a d-uɣal ɣur-i tmuɣli; f way-agi i ssufɣeɣ wiyaḍ, neqqim-d ala weḥḥed-neɣ; zṛiɣ ur teţxaṣṣaḍ ara deg wayen ara taɛuḍ ...
— Lewzir Belqasem: A sidi, giɣ-k deg wul limmer a t-teẓreḍ ! Segmi i yi-tesɛelmeḍ s cceɣl-nni, yella ula gganeɣ ara uḍan si ţţexmim. A k-iniɣ tideţţ: Bu-Ṣaber yeṣɛeb i wsekfeṛ, tessneṭ-ṭ. fkiɣ-d ayen yellan deg-i. Teẓrid, nebɣa a t-nessemsu deg wul n lɣaci, ɣef waya umṛeɣ-t iṛedl-d i lbaylek meyyat alef yesɛa: ɣilleɣ ad yagi, as-ţ-afeɣ d ssebba: akken walaɣ ur iɛewweṣ ara, qeddemɣ-as s axxam-is; nniɣ-as a t-nerr d ssbiṭar, yeṭṭuqet lehlak: yeqbel. wwḍeɣ armi i s-nniɣ; yessutr-d sselṭan arraw-ik ad as -ksen di ṣṣeḥra; yebda nniqal am win yeggumman, yenna-k; meẓẓiyit, ur zmiren ara i yiṭij; ma fkiɣ-ten ɣer din, seyyaɣ ad mmten. Ihi ṭṭɛeɣ-ţ deg-s; taneggarut, d acu ara d-yini; a sidi, leḥkem am Ṛebbi; arraw-iw d arraw n Ṛebbi; a tnin g rebbi-k. D ayen twalaḍ, d lmuḥal, meɛni isebbl-iten.
— Sselṭan Meḥmud: Amek i d aqerru-s ihi?
— Lewzir Belqasem: A sidi, ţţuceṭṭneɣ: d aya i ss i ɛeṭleɣ; ur bɣiɣ a k-in-waǧbeɣ s yir lexbaṛ, ur uɣeɣ ara tannumi; Ɛewwqeɣ amek ara xedmeɣ.
— Sselṭan Meḥmud: A Belqasem, a Belqasem, Bu-Ṣaber, a k-t-imel yisem-is, ɣeḍl-d fell-as adrar, a k-yini ṣebreɣ i Ṛebbi. Tigi yak ur t-ţţaṭafen ara; nekk, ay bɣiɣ ad sɛuɣ leqdeṛ n sslaṭen, bɣiɣ ad iyi-xdem lɣaci. Yeqqim-d iziker-agi; a ţ-qisseɣ i wqerru-s a t-nfuɣ, ad ifak yisem-is, ur as-selleɣ ara: ad yissin d acu-t Meḥmud.
— Lewzir Belqasem: A sidi .. .
— Sselṭan Meḥmud: Aṛǧu; imir-n, mi mḥiɣ ṣṣut-is g wakal-iw, ad yers uqerru-w. D acu tenniḍ? D ṛṛay yelhan neɣ ala?
— Lewzir Belqasem: A sidi, aql-iyi ddaw uḍar-ik. Nekk ur zmirɣ ara i wannect-a.. D aya i d irgazen. Ih, d wagi kan i d ddwa-s; ur as-ţɛeṭṭil ara.
— Sselṭan Meḥmud: Ass-a ara yṛuḥ lbabuṛ ɣer lMeṛṛuk: a t-wesqeɣ deg-s.
— Lewzir Belqasem: Ayya, cemmata ben cemmata, ṛuḥ, awer d-uɣaleḍ...
— Sselṭan Meḥmud: Err ɣer-s, tḥebseṭ-ṭ dagi. ❖ tawwurt tefka-t.❖
— Lewzir Belqasem: Walaɣ-t s dat leḥkem. Ma mazal-it?
❖ yebded lewzir, iḍall si ṭṭaq; iwala Bu-Ṣaber, isawl-as; ❖ Wa Ṣṣabeṛ, ayya kecm-d yya...
— Bu-Ṣaber: Anɛam, a sidi, ṣbaḥ lxiṛ. Aql-i d axdim-ik. Nca Lleh, ala lxiṛ di lamṛ-ik...
— Lewzir Belqasem: Lxiṛ ammar d neţţa.... Nemɛewwq-d deg-k azrem. A Bu-Ṣaber, ur tesɛiḍ aqerru ...
— Bu-Ṣaber: A sidi, ur ɛuṣaɣ deg wara; tekkesḍ-iyi cci-w s lekmal, arraw-iw, idammen n tasa: ṣebreɣ i Ṛebbi. Ayen ? D neţţa i d bab n kulci. As-mi i s-yehwa, yefka-yi; asmi i s-yehwa, yekkes-iyi; ur tesɛiḍ i ţţalaseɣ. Ula d ttejṛa, xas tqeḍɛeḍ-ţ, a bnadem, teqqim-d ala lǧedra, di tefsut teţţuɣal xiṛ n zik. Ihi, imi kulci mexluf di ddunnit s lameṛ n Ṛebbi, i wimi ara ceṭṭneɣ iman-iw? A lewzir, a sidi, aql-iyi ṣebreɣ i Ṛebbi; mṛeḥba s tikci-s...
— Lewzir Belqasem: La trennuḍ isɣaren i tmess-ik...
❖ Yeqqel Bu-Ṣaber iṣebḥ-d di lMeṛṛuk. Aseggas gi t-yenfu sselṭan. Ibennu yiwen n lbeṛǧ, tijɣelt deg ufus-is, yeţlebbis lḥiḍ: ❖
— Bu-Ṣaber: D lbeṛǧ, yerna d tideţţ! - ar yeskad axxam, - akka i d tanezduɣt. Lameɛna yella deg wawal; am wexxam n sselṭan; d idrimen i ixeddmen akka; mi ten-tesɛiḍ, a k-uqmen abrid ula di lebḥeṛ; rnu, ǧǧan-d imezwura awal; mi trebḥed, medden ak inek; mi txesṛeḍ, ḥedd ur k-yessin... Ayya, anef; kul yiwen yessefk ad yesteqneɛ s wayen i s-yefka Ṛebbi...
❖ ar icennu; ❖
Bniɣ lbeṛǧ armi ɛlay, S lǧir wellajur yuli.
Yebda-t lhedd si tɣemmar; Skadeɣ deg-s iɣelli,
Win yesɛan tagmaţ n lḥif D iseɣ wer t-id-yeţţawi.
Ţxil-k a lɛebd, wi k-yefkan Armi i k-ssudunen afus?
Ɣur-k a k-id-bdu ţnefxa, A d-ǧǧeḍ abrid-ik messus.
Ɣur Ṛebbi neɛdel meṛṛa; D neţţa i ireffden, yesrus.
— Amɛellem: Acu-ţ lxedma-yagi? Tceɣleḍ-iyi-d d ccna?
Ay asmi teṛɛed ur twit .. ɛni tɣilleḍ aseggas ara neqqim dagi ? Seg iṣbeḥ, ur d-fukkeḍ cwiṭ-nni? Tebɣiḍ ad iyi-tesxesṛeḍ di lxedma-yagi kečč? Ass-agi ur d-rbiḥeḍ ara fṛak. Amek ara k-xellseɣ ass-ik nekkini? Ma d tagi i d lxedma-k, tameddit a k-fkeɣ leḥsab-ik.
— Bu-ṣaber: A wlidi, welleh, ma bexleɣ-k. Amen s Ṛebbi fkiɣ-d ak tazmert-iw, ma nnig n lǧeḥd-iw, ulamek. La xeddmeɣ s ṣṣfa, i gar-i d uxellaq, ma deɣleɣ-k; ma srebḥeɣ-k i feṛḥeɣ, La ndeɛɛu ad aɣ-ig Ṛebbi g wigad yenɛem s tgenza taseɛdit; anda nedda, aɣ-tetbeɛ lfayda. Ma d ţţedkiṛ, ala ddwa n wul i deg-s. Tegra-d di lexlaṣ, ayen iyi-tefkiḍ, deg-s lbaṛakka. Yeqqim-d ma ẓẓayeɣ fell-ak, a gma, d lɛib fell-i ma sneẓmeɣ-k; ad ak-d-yerr Ṛebbi lxiṛ s ɣur-s g way iɛeddan; talqimt ur nektib tɣelli ula seg imi. ❖ yebda la yjemmeɛ leḥwal-is;❖ ad nadiɣ s ani ara d iyi-degger Sidi Ṛebbi.
— Amɛellem: Aha, tura xdem, aha... Dɣa, ansi-k, ulamma d lɛib? Kečč, mačči n tmurt-agi... d abeṛṛani, ma ur skaddebɣ ara; ɛeqleɣ-k di tmeslayt.
— Bu-Ṣaber: Ur teɣliḍeḍ ara, a gma; nekk, mačči n da: tamurt-iw tebɛed; tebɛed, mačči d ayen i leḥḥu uḍaṛ; si Bgayt i d-ṛuḥeɣ.
— Amɛellem: Ihi... D acu k-id yewwin yak ɣer da? Ɛni tuqa lxedma di tmurt-nnwen alamma ten-nejlaḍ ɣer lqern n ddunnit ? Neɣ telliḍ seg igad yeţţaken lebɣi i lḥafer, Yerna, yemken teǧǧiḍ-n axxam-ik d warraw-ik? Tagi d lɣerba yecban lmut.,. A mmi, rnu yemken ur k-terri ara tmara?
— Bu-Ṣaber. I lǧiha n Ṛebbi, ur iyi-ssendaf ara ul-iw.
Yagi tebda ṣṣura-w aseggex. La ssedhuyeɣ iman-iw d asedhu. Qqaren; Mi teţţuḍ lhemm, a k-yeţţu. Ɛerḍeɣ, ay acrik; yeggumma ad yers lxaṭṛ-iw. Ur ḥkiɣ i ḥedd; ad as-inin yesleb... Ala d Wa nnig-neɣ i d-mḥumaɣ tilufa. A gma, tasa d ayen tjeṛṛbeḍ; beṭṭu yid-s yeţţarra uḍan d imellalen. Akka, meɛni bessif: ɣlin ifassen-iw ... Agad Ṛebbi; anf-iyi ad ruɣ ❖ yeṭṭerḍeq d imeṭṭi, yeṭṭef tiwwura n uqerru-s ❖ akka i irad fell-i ...
— Amɛellem: A ziɣ ttexdeḍ, ay ageswaḥ ...
— Bu-Ṣaber: Qqim kan; d ayen ur yesɛedda Sidna Yub i d-yeɣlin fell-i ...
— Amɛellem: B-isem Lleh Ṛṛeḥman Ṛṛaḥimin, kul lebla yuɣal akin, Cciṭan ṛṛaǧimin... A tan ula d nekk la teţweswis ṣṣura-w. I Ṛebbi meqqar, ma ur d-ḥkiḍ ...
— Bu-Ṣaber: Ad ak-d-ḥkuɣ, meɛni, qbel, qellbeɣ ad afeɣ lɛib i wakal ur t-yesɛi; ayen, mi tzerɛeḍ ka, a k-t-id-yerr s lxiṛ;i lmal, mi t-tḥerzed, a k-yexdem; ula d ṭṭejṛa, mi ţ-tṣuneḍ, a k-d-err lxiṛ: ar mmi-s n tmeṭṭut, i yebɣun xedm-as-t, lxiṛ i lǧiha-s d ixmiṛ. Nekk, i d iyi-d-yenfan, d sselṭan.
— Amɛellem: Ihi, ɛni tenɣiḍ neɣ tukreḍ? Ur walaɣ a k-id-yessufeɣ kan akka ...
— Bu-Ṣaber: Semmeḥ-iyi, a k-n-kemmleɣ; awi-d afus-ik: aḥeqq tagella d lemleḥ ččiɣ ɣur-k, ma nɣiɣ, ma ukreɣ, ma tesɛiḍ acu xedmeɣ; ḥaca f lbaṭel; yebɣa Meḥmud ad yessufeɣ deg-i lɛib akken ad iyi-ḥeqren medden; nekk ur zmireɣ ara i lḥecmat. A ma tebɣiḍ ad ak-n-rnuɣ, yekks-iyi yak ayla-w; ɣur-k meyyat alef d wexxam ...
— Amɛellem: Amek? Amek? Ɣur-k i d-rennuḍ...
— Bu-Ṣaber: Amen s Ṛebbi, ar akka i yella lḥal. Timsegrit i wul, yekkes-iyi arraw-iw, widen s-ţwaliɣ iberdan, a ten-yefk ɣer ṣṣeḥra as-ksen lmal, sal mmuten, sal ddren.
— Amɛellem: Aha lmumnin, annect-a d lbaṭel azeggaɣ! Ɛni sselṭan-agi-nnwen ur yessin ara Ṛebbi? Ad iqeṭṭi Ṛebbi g wigad ibeṭṭun tasa d way turew. Ma d tideţţ ak annect-a, ad yili Ṛebbi di lɛun-ik. A ha-ya, izemr-asen Ṛebbi; yiwen n ubeqqa i yewten tamurt, wagi-nneɣ izad wi izaden; a yerẓa gma-s di ssleṭna, yerra-t ɣer tesraft xems snin aya; ur d-uḥnan tasa-s. D lewhayem anda uɣen aẓaṛ yemdann-agi...
— Bu-ṣaber: D acu tebɣiḍ, d ddewla-nnsen; jehden, begsen-d ad ččen lɛammat ur nezmir ad inint hh. Niɣ teẓriḍ nnan-ak; lmal yeţmečča mi ara yeṛwu, lɛebd mi ara yeḍɛef. Ihi, ay aḥbib, d ddell alamma yjemɛ-aɣ wakal, meɛni yelha ṣṣber imi afus n Ṛebbi a t-naweḍ yak; din meqqar ur yelli wudem; mkul yiwen d ayen yexdem a deg-s yessisen.
— Amɛellem: Ad ak-yeɛfu Ṛebbi, ulamma s tudert; wagi d tideţţ. Ahaqel an neḥdeṛ akka i wennar-nnsen. Annaɣ, n wi d-iyi-cban, ad iḥerreq deg-sen, a sen-irennu lgaz. Imejhal!
— Bu-ṣaber: Ameɛni ulamma yɣeẓẓ wul-nneɣ, yehwa-yaɣ kan; Ur ilaq ara an nayes s wayen yellan deg ufus n Ṛebbi; Neţţa yezmer i kulci, rnu yuklal kul lḥemd; yesɛuzzu, yeddullu; d Neţţa i d-yesrusuyen rrakeb si tarikt, i d-ijebbden win yellan di tesraft. ❖ Yuɣ lḥal, mi i iheddeṛ Bu-Ṣaber, yewweḍ-d sselṭan n lMeṛṛuk; yeffer di teɣmert, yesla i ymeslayen-agi n Bu-Ṣaber; akken d-iwet s ameẓẓuɣ-is wawal n tesraft, ijelleb, yeffɣ-d; ❖
Sselṭan n lMeṛṛuk: — Ɛiwed-d ziɣ, ɛiwed-d i ymeslayen-agi, ay ameddakkel: ɛeǧben-iyi.
— Bu-Ṣaber: Yirbeḥ, a sselṭan; d Ṛebbi i yuklalen kul lḥemd; yesrusuy-d rrakeb si tarikt, ijebbd-d win yellan di tesraft ...
— Sselṭan n lMeṛṛuk: Yeɛṭi-k ṣṣaḥḥa. ❖ yeqleb ɣer lewzir mazal yeffren: ❖ Wa lewzir, siwl-as i wɛessas-inna d-iqerben, ad awin argaz-agi neţţa d ubennay-a ɣer lbiṛu: ḥwaǧeɣ-t; ɣer-s leɛqel a t-ẓreɣ.
Lewzir: — ❖ i wɛessas: ❖ Eyya, ɣiwel, ur iḥemmel ara sselṭan wi stehzayen g wawal-is.❖ wwin imir-n Bu-Ṣaber, iɛawen-iten ubennay.❖
Sselṭan: — ❖ weḥd-s: ❖ A leṣlaḥ, yefka-yi-d Ṛebbi di teswiɛt n lɛali. Wanag ur selleɣ ara i lehduṛ-agi. Ziɣ mazal yesɛa iḥbiben wuday-nni n gma! Anf-asen; deg yiwet n teṛbut ara ččen irkel... ❖ a ta yuɣal-d lewzir; yenṭeq ɣer-s sselṭan; ❖- Niɣ tesliḍ ula d kečč i lehduṛ n umexluq-agi? Xas nniɣ-as ɛeǧben-iyi, hmm ! tfehmeḍ lmeɛna-nnsen neɣ ala?
— Lewzir: Lmeɛna? N wacu lmeɛna, a sidi ? Ur fhimeɣ ara ihi. Ula d wahin, ḥaca Ṛebbi, yesɛa ccan?
— Sselṭan: Ur teẓriḍ ara kečč ! Ur tceffuḍ ara. Niɣ s lmeɛna i d-yenna lehduṛ-nni n uzerkuk. Tɣilleḍ imi xems snin ay-agi i yella gma-nni di tesraft ţţun-t medden? Mazal yesɛa iḥbiben. Tɣilleḍ bɣan ak lɣaci imi uɣaleɣ d sselṭan g wemkan-is? Meɛni amexluq-inna, ɣezzif yiles-is; yeffɣ-d ɛinani; yufa agni d ilem, ar yekkat di sidi-s; ula s dat-i ur yugad: ilegged-d. Yebra ubeṛnus-agi, ar d-as-wennɛeɣ d ccɣel; ad yissin d acu-t Ḥasen...
— Lewzir: Yyah, akka? Armi d tura i fehmeɣ; ula d wahin ihi seg iḥbibn-is yebɣan a t-id-rren ɣer sselṭan, am zik? A sidi, d ṣṣut n wigi i ilaq ad temḥuḍ. Ma sfuḥen tefkiḍ-asen llɛeb, zemren ad sseflen ak lɣaci. A k-yenṣer Ṛebbi , a sselṭan; yiwen am wagi d tideţţ ibeggn-d iman-is d axṣim ɛinani.
— Sselṭan: Ihi, ɣef wannect-a i bɣiɣ as-mleɣ amek ara yeţţaṭaf imi-s; kra n win yebɣan ad iyi-mḥu, a t-mḥuɣ nekk d amezwaru. D ccerṭ, ar d-ssizdegeɣ tamurt di ccmayet am wigi. A k-weṣṣiɣ ɣef yiwet n lḥaǧa: d lbaḍna tameqrant, ala gar-i yid-k; deg yiḍ-agi, yiwen ur iẓer, yiwen ur iɛellem, a t-tegreḍ ɣer tesraft-nni deg yella gma; dinna ad mseṛwun.
— Lewzir: Yirbeḥ, a sidi; azekka ṣṣbeḥ di lehna kulci at-id-afeḍ akken tebɣiḍ, sakin nemla i lqaɛa.
❖- A d ta yemma-s n sselṭan tṛuḥ-d, tewwi-d yid-s aḍellaɛ. ❖
— Yemma-s n sselṭan: Niɣ, a Ṛebbi, sekreɣ! Aql-i di rrbeḥ ar iri, nekk yesɛan dderrya n malah ! Limmer yesɛid Sidi Ṛebbi arraw-iw, welleh, ar d-sselfen i wudmawen-nnsen, ar d-myeɛqalen d atmaten, ur ţmerẓan ara f lkursi n babat-sen, ad mxawan; win iḥekmen deg-sen kif-kif; imi ur sen yehwi ara, yerwi-ten cciṭan, ur ɛniɣ lmumnin d iseɛdiyen, anf-asen; akken ssnen xedmen... I d iyi-ɣaḍen, d ameɣbun yellan di tesraft, acḥal aya ur iwala Ṛebbi, ur t-id-iwala; ur iẓer tafat wa la abeḥṛi; ur yesɛi wara d-yehdeṛ weḥd-s, ala neţţa d lweḥc n lberka ...
Aql-i d ameḥbus-rruz, D ameḥbus mbla sseyya;
Dubeɣ di lqaleb n letrak, Di lqaleb yezga yekwa;
Yehba-yi laẓ d usemmiḍ: A lmumnin, fekt-iyi ddwa.
Taṛwiḥt a d ta di lfawaţ; Ṛǧiɣ-k, a bab n lqedra.
A mmi, iḍes-ik ger izerman d tɣiredmiwin! A Sidi Ṛebbi , ili yid-s. Annaɣ, a mmi n tasa, a wi iẓran udem-ik! Nemfaraq qbel lmut... Ahaqel ad ak-d-ig Ṛebbi abrid, ur teţṛuḥuḍ ara si ṭṭlam ɣer ṭṭlam, Cubkeɣ-k ma ǧǧiɣ-k. D arraw-iw i sin, ur tessager tasa-w ḥedd deg-sen, meɛni win yellan b xiṛ ur fell-as aneẓgum. D win, meskin, yeggunin talqimt yessager weydi, i yeǧǧan ṣṣura-w d tilemt,.. Limmer d i yesɛid Sidi Ṛebbi aɛessas yeǧǧa gma-s fell-as, niɣ ad iyi-g leqder; a s-yesɛedday akka wakka axxi cwiṭ f ara yedder, yili amzun ur ḍrint... meɛni acḥal d abrid iyi-d-iḥeccem, uɣaleɣ-d akken. A ddunnit ...
Yeqqel wul s ani ur yelmid, itess aman deg uyeddid.
D ayen tura, ɛyiɣ; tewweḍ tifidi s iɣess. Ma d aɛeɛdi i yella, ad as-yesɛeddi ass-a lesfenǧ-agi i s-d-wwiɣ; ma yugi, tebra temdelt n yizem-nni ddu wakal d iyi-d-yeǧǧan i lmeḥna, neţţa yers yexf-is, ar d-wteɣ azrem s aqerru; ad as-andiɣ d tandit; f tɛebbuṭ-is a t-ṭṭfeɣ; a ta wwiɣ-as-d kra n teḥbulin i neţţa, meɛni deg-sent yiwen n usafar ... ❖ s tuffra, aḍad f yimi-s; ❖ Wissen ad d-iɛiwed yiwen ḥninen? ... CCah, ay ul-iw; tegriḍ-d i tmiɛṛaf... Lḥaṣul, ad ɛerḍeɣ qbel a s-ssutreɣ; ❖ tewweḍ s aɛessas ❖ Ay aɛessas, ad iḥudd Ṛebbi f temgerṭ-ik, ṣṣubb-as aḍellaɛ-agi n lesfenǧ i mmi-nni ameḥbus.
— Aɛessas: Ala, a lalla: tessneḍ mmi-m; ma ulac ad iyi-ssifeg aqerru, acimi , iɛeggen-iyi yak f lqut ala win ɣa s-d-yawi neţţa.
— Yemma-s n sselṭan: A mmi, ţxil-k, di leɛnaya-k, i lǧiha n Ṛebbi, abrid-a ur iyi-ţţarra ara; tjeṛṛbeḍ tasa ... A mmi, di ṭṭmana-k, ɛjel ammar aɣ-d-yaf ...
Aɛessas: — Mačči g ufus-iw i tella, a lalla; d ayen teẓriḍ s yiman-im: yewɛeṛ, ur iyi-ţqili ara.
— Yemma-s n sselṭan: Aha kan, a wlidi; ur iẓer ara.
— Aɛessas: Nniɣ-am d lmuḥal annect-a... Ih ... a kem-iseḥḥi Rebbi; ur iẓer ara.
— Yemma-s n sselṭan: A a a ... ɣur-k a tɣilleḍ ţţuɣ-k; a tent-in wwiɣ-ak-d ula i kečč;
❖ tmekkn-as aḍellaɛ ❖ ẓriɣ tenxeṣṣeḍ di tɛebbuṭ-ik.
— Aɛessas: ... Ih, awi-m yeḥkan ! D tideţţ, meɛduṛeḍ; limmer ala yiwen i yurwen, yili t-ṛejmen.
❖ Yeṭṭef aḍellaɛ; ❖ Anf-as tura; a t-ffreɣ da ɣur-i: mi s-d-wwin lqut, as-t-ssegluɣ; ṛuḥ kan, ur ţţagad. ❖ tebded teţxenimim ❖ Nniɣ-am, ṛuḥ...
— Yemma-s n sselṭan: Ḥerẓ-ik, a mmi; awer tejreḥ tasa-k. Meɛni, muqel; ɣur-k a...
— Aɛessas: ❖ idegger cwiṭ yemma-s n sselṭan ❖ Ṛuḥ ssyagi; tebɣiḍ a tsewwqeḍ g uqerruy-iw?
imir-n terwel, tteddu tqellb-d. Aɛessas imuqel akka wakka; armi ulac ḥedd, yelli aḍellaɛ, ar iheddeṛ weḥd-s weḥd-s; ❖ S tideţţ, meskint; ahaqel teffɣ-iţţ-id lfeqɛa g wasmi iger mmi-s ameẓyan gma-s ɣer: tesraft sbeɛ-qama ddaw n tmurt. Ih, tesɛa lḥeqq imi la teţţeḥdiqir fell-as.
❖ A ta yesfeqd-d sselṭan; yaf-d aḍellaɛ ger ifassen n uɛessas; ❖
— Sselṭan n lMeṛṛuk: D acu-t wagi ? Amek? Wi i t-id-yewwin ɣer da?.
— Aɛessas: D lesfenǧ, a sidi, i d-fka lalla yemma-k i sidi yellan di tesraft...
— Sselṭan n lMeṛṛuk: Amek, ay aqjun? Yella sidi-k nnig-i akin? Akka ziɣ i txeddmeḍ ? Ur ţţagad ... Aya, ṛuḥ, ṛuḥ, ur k-ţţwalint ara wallen-iw,.. ❖ iṛuḥ yeţţergigi; yeqqim-d ala sselṭan, iɛedda yeqqim ɣef yiri n tesraft, ar yesfuttuc deg uḍellaɛ; ❖ Aywah !... igerrez, ih, ih, ih... A tan kan, mačči d lesfenǧ kan i t-ixuṣṣen; yuklal akteṛ; rnu, muqel ay gerrzent, ay cebḥent! D leɛǧeb ! Tbudd-it mamma-s. Tɛedda awal-iw, A men deṛ d acu s-d-nawel deg-sent? Aṛǧu: ula d nekk ad buddeɣ iman-iw. Meɛni. . . tagi tewweḍ d ṛṛuḥ. ❖ yebda la yteţţ: ❖ Ay akka ẓidit ! Leɛmeṛ ẓriɣ lbenna-yagi i sɛant. ❖ S akin, la yleḥḥu; ❖ Uday-nni ur iban. B-isem Lleh Ṛṛeḥman Ṛṛaḥimin ... ... Acu d-yeɣlin akka f wallen-iw?
D taɛebbuṭ-iw ! Uy taɛebbuṭ-iw! ❖ yekkat g yiman-is;❖ Ay a baba, taɛebbuṭ-iw ! ❖ yeɣli ❖ Ay aaa baba, mmuteɣ! ❖ yuzzel-d yiwen n uɛessas yuɣ lḥal di lqurub; ❖
— Aɛessas : Ah, a sselṭan, d acu k-yuɣen akka? ❖ irefd-it-id; iḍelq-as: ❖ Ahyaw, a lmumnin, yemmut sselṭan ! Annaɣ, a lmumnin, ɣiwlet., Azzelt, a lmumnin; yemmut, yemmut sselṭan ! ❖ lɣaci d-yeslan yuzzel-d. ❖
— Yiwen di lɣaci: Acu t-yuɣen ?
— Wayeḍ: Ay, a yugi ad yemwiwel, yemmut ...
— Meḥsub yak: Yemmut? Acu t-yenɣan?
— Yiwen: Wissen ma d lmut n Ṛebbi?
— Kra: Muqlet ma ur yeţwit ara?
— Yiwen: Aṛǧut, a wladi; aneft-iyi. ❖ iṛuḥ irefd-it-id : ❖ A sselṭan, ur ţţagad... D ayen, yemmut; ad fell-as yeɛfu Ṛebbi ...
— Wayeḍ: Yemmut s tideţţ ? CCah! A Ṛebbi, lḥemdu Lleh imi ifukk fell-aɣ lbaṭel, Yečča-yaɣ, isexḍ-aɣ s leɣrama; awer d-as-yeɛfu...
— Wayeḍ-iḍen: Sidi Ṛebbi d bu-lḥeqq; ur yeṭṭewwil ara i wmejhul, ur yeţɛemmid ara i lbaṭel.
— Yiwen n lewzir: ❖ mebɛid: ❖ Tura, ɣas hedṛet s yeḥbiben n sselṭan ameḥbus. Asmi yella sidi d lḥeyy, ur d-yerfid ḥedd aqerru-s. Akka; mi. yeɣli wezger, teggtent tferyin... Neţţa yesɛedda tizi-s d sselṭan, sɛeddaɣ tinn-iw yid-s d lewzir, ❖ yerwel ❖
— Yiwen n wemɣaṛ: Axxi... Ah, a wladi, yelha leɛqel: sselṭan yemmut, ad fell-as yeɛfu Ṛebbi; ur t-ǧǧaǧat ara dagi, awit-ţ s axxam-is... Tura ay atmaten, di leɛnaya-nnwen, ad iyi-tsemmḥem ad awen-hedṛeɣ. Yiwet tfut, tayeḍ mazal; sselṭan mačči d ara d-yuɣal; yewweḍ afus n Ṛebbi; ɣur yiman-iw, ma ur ɣliḍeɣ ara, ilezm-aɣ a d-nessali sselṭan-nneɣ aqdim yellan di tesraft; ad yenṭel gma-s, ad yebded s axxam-is rnu, deg-s aɣ-d-yas lehna. Mačči di lḥekma-nneɣ i yella, ur aɣ-d-yewwi ara an nesḍul arruz-is. Tin ɣer-s, ad iyi-tsemmḥem qbel a n-yeffɣ umeslay seg imi-w, ilaq-aɣ an nuqm aqerru i yiman-nneɣ; a nessebded sselṭan; ɣef tmussni-w, s dat n Ṛebbi, s dat n lɛebd, d gma-s n sselṭan yetweffan i iǧuz ad yeddem lkursi. Imi d tuɣalin ara d-yuɣal s amkan-is, ur tlaq ara lmudda. Walit; ma weqqmeɣ, lḥemdu Lleh, ma sxeṣreɣ, ad yawi Ṛebbi ṣṣwab. Waǧebt-iyi-d di leɛnaya-nnwen.
— Amɣaṛ-iḍen: Semmeḥt-iyi, a tajmaɛt, ad waǧbeɣ gma-t-neɣ i ɣ-d-itebbten ɣer lxiṛ. Umadṛak a Belɛid ɣef lhedṛa i d-feṣṣreḍ, Akka i d lefhama, akka i d ṣṣwab. Kunwi , ay atmaten, ayen walaɣ ur awen-yedrig ara; lɛeqleyya-yagi, d aya i d tamussni tameqrant, i d ţţeḍbir imeɛnen. Ihi, ilaq an netbeɛ abrid-agi yestefken s dat-neɣ; iǧuz ad yuɣal sselṭan. aqdim ar lkursi-s; nenja iman-nneɣ gar-aɣ d Bab-nneɣ. Muqlet yirkel.
— Lɣaci: Yewqem, yewqem ! D win i nebɣa; a t-id nessali tura. ❖ kksen lɣemm i lbir, sawlen d akessar; ṣṣubben amrar: ❖ A sidi, a sidi, anda telliḍ? Ali-d, ɣiwel! A tan ɣer-k wemrar! Amcum yemmut: fṛeḥ, fṛeḥ! Ifukk fell-ak ddell!
— Yiwen: Ahya-ken, ẓẓay wemrar; yedda-d.
— Kra: Jebdet, Jebdet!
— Yiwen: Iẓẓifet... i hu !
— Yak: I, hi, hu!
— Yiwen: Jebdet amrar! ❖ ileɛɛaben ssetɛemlen jebbden ❖
— Yiwen-iḍen: Ahaqel meskin icab tura; d kra a yesɛedda di lberka-ya...
— Wayeḍ: Xems snin yeqqnen di tnelli.
— Wayeḍ-iḍen: A tan a tan!
— Yak: A lxiṛ-nneɣ, a taya. Ahya-ku, jebdet ad yeffeɣ! I hi hi hi, a lɛesslama-k, a sselṭan n lḥeqq! Tajmilt n Ṛebbi imi ur k-yuɣ wara!
— Bu-Ṣaber: ❖ afus ɣef wallen. ❖ Acu-ken, a lɣaci-yagi ? Acu-t leɛyaḍ-agi ? ❖ iseffeḍ allen-is ❖ Twellsent wallen-iw, ur walaɣ ara. Anda lliɣ akka?
— Lɣaci: Aql-ak di tmurt-ik, ger lumma-k, a sidi.
— Yiwen: Ur ţţagad; ad yuɣal a k-yekkes; d ṭṭlam n tesraft i k-igan akken.
— Bu-Ṣaber: A wladi, ur fhimeɣ acemma deg wayen la d-qqarem. Ur lliɣ ara d sselṭan nekkini: ma d wayeḍ, ❖ yessenɛet ɣer tesraft; ❖ yewweḍ leɛfu n Ṛebbi xems snin aya; d nekk i t-ineṭlen...
— Yiwen: Yexṛeb lɛeql-is, acbeɛd d neţţa.
— Wayeḍ: Ixuṣṣ! Acḥal aya meskin ala neţţa d lweḥc n leḥyuḍ! Imi tzemrem, ay irgazen!
— Wayeḍ-iḍen: Akken s-qqaren; wi iṣebren, ad as-yenṣef. Tura, d ayen; yegra-yas-d liser; ad yuɣal ar lkursi-s.
— Yiwen n lɛaqel: A wladi, ma ur ḍlimeɣ ara, xas a nṛuḥ ad iẓer sselṭan gma-s, ad yebded s axxam-is.
— Yiwen: Igerrez, igerrez.
— Kra: Eyya-n, a sselṭan, eyya-n, a sidi, ad teẓreḍ gma-k, a k-yefk Ṛebbi ţţwab-is; ters-d fell-as lmut di teswiɛt, Sidi Ṛebbi d bu-lḥeqq; ur yeṭṭewwil ara i wmejhul.
— Bu-Ṣaber: A wladi, sselfet i wudmawen-nnwen; ur lliɣ d sselṭan nekkini; ur sɛiɣ n gma t-yellan...
— Lɣaci: Ih, ih, meɛduṛeḍ; ur yuklal ara ad yili d gma-k. Ayen yesɛedda fell-ak, Sidna Yub ma yeẓra-t.
— Bu-Ṣaber: Ama sseɛd-ik, a win ixeddmen lxiṛ, a win yeţɛeţţiben iɣennun, yeţţanzen, a win i ṣebbren ɣef wudem-ik, a Sidi Ṛebbi. Ayen? Imi d neţţa i yeţţɛuzzun yeddullu, i d-yesrusuyen rrakeb si tarikt, imi d neţţa i d-yessalayen win yellan di tesraft.
❖ i tneggarut, ileɛɛaben n teqsiṭ jmiɛ yak d adar a d-inin; ❖
Sidi Ṛebbi i ɣ-d-iɛussen Yeṭṭef lmizan deg ufus.
Aṭas i tezha ddunnit: ɣillen a deg-s ẓẓun leɣrus.
A lǧahel, ma di teqwiḍ, Ass-ik a k-id-yas warrus.
Xdem lxiṛ, ur deg-s ɛeggu: Ad ak-t-id-yerr wer yeqyis.
A bnadem, nju iman-ik, uɣalin-ik s afus-is.
A Ṛebbi g-aɣ-d d iqriben-ik Di ṛṛeḥma akka d neţḥessis.